बहुजन हिताय बहुजन सुखाय

मराठा विद्या प्रसारक समाज, नाशिक.

Maratha Vidya Prasarak Samaj, Nashik.

Central Office, Shivaji Nagar, Gangapur Road, Nashik-422002, Maharashtra, India.

Author Archives: kbt

  • -

सामाजिक सौरचनेचा नव्याने चिकित्सक अभ्यास करण्याची गरज – डॉ.श्रुती तांबे

Category : social_projects

के टी एच एम महाविद्यालयात समाजशास्र विभागातर्फे आयोजित राष्ट्रीय चर्चासत्राचे उद्घाटन

कोट्यावधी लोकांना विकासाची संधी नाकारून केवळ मुठ्भरांचा विकास गेल्या ७० वर्षात झाला. आरोग्य, शिक्षण, राहणीमान, आयुष्याची गुणवत्ता,लिंगभाव विकास निर्देशांक,आनंद निर्देशांक यांचा विचार करण्याची गरज आज निर्माण झाली आहे त्यामुळे सामाजिक सौरचनेचा नव्याने चिकित्सक अभ्यास करण्याची गरज असल्याचे सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाच्या समाजशास्र विभागप्रमुख डॉ.श्रुती तांबे यांनी सांगितले त्या सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ व के टी एच एम महाविद्यालयाच्या समाजशास्र विभाग आयोजित  दोन दिवशीय ‘ Rethinking Development and Displacement in India ‘ या विषयावरील राष्ट्रीय चर्चासत्राच्या उद्घाटन प्रसंगी बोलत होत्या, यावेळी व्यासपीठावर माजी बीसीयूडी व समाजशास्र विभागप्रमुख शिवाजी विद्यापीठ कोल्हापूर चे डॉ. आर. बी. पाटील, प्राचार्य डॉ. व्ही. बी. गायकवाड, समाजशास्र विभागप्रमुख डॉ. संजय सावळे उपस्थित होते.

डॉ. तांबे पुढे म्हणाल्या कि ‘समाजशास्राने विकासाचा अभ्यास पुरेशा गांभीर्याने केला का ? असे विचारण्याची गरज निर्माण झाल्याचे सांगून विशेषतः मध्यमवर्गीयांत सांस्कृतिक पातळीवरती भिन्नता याचेही विश्लेषण केले.

डॉ. आर. बी. पाटील यांनी आपल्या मनोगतात ‘ भारतामध्ये प्रामुख्याने खाणी,खाजगी उद्योग,अभयारण्ये,धरणे यामुळे विस्थापितांची संख्या मोठ्या प्रमाणावर आहे.याचा परिणाम आदिवासींवरती याचा परिणाम आदिवासींवर होतो.पुनर्वसानासंदर्भात कायदे असून त्याचा योग्य तो वापर होत नाही त्यामुळे पुनर्वसित नागरिकांना सुविधा मिळत नाही.याचे वारणा व कोयना धरण हे उत्तम उदाहरण आहे.

दिल्ली विद्यापीठ समाजशास्र विभागप्रमुख डॉ. नंदिनी सुंदर यांनी ‘नैसर्गिक आपत्तीमध्ये विस्थापित होणाऱ्यांमध्ये गरीब नागरिक मोठ्या प्रमाणावर असतात. विस्थापित झाल्यावर सामाजिक संरचना बदलते त्यामुळे असमानता निर्माण होते. नाते-संबंधामध्ये दरी निर्माण होते, लोकांमध्ये एकतेची भावना राहत नाही, याचा परिणाम समाज संरचनेवर होतो असे सांगितले.

सामाजिक कार्यकर्त्या उल्का महाजन यांनी ‘दिल्ली, मुंबई इंडस्ट्रीयल कॉरिडॉर समृद्धी महामार्ग या प्रश्नामुळे मोठ्या प्रमाणावरती लोक विस्थापित होणार आहेत. याला तुम्ही विकास म्हणू शकत नाहीत. यावर उपाय म्हणून लोकांनी संघटीत होवून याला विरोध करणे अपेक्षित आहे असे मत त्यांनी मांडले. प्राचार्य डॉ. व्ही. बी. गायकवाड यांनी महाविद्यालयाच्या विकासाचा आढावा घेतला. कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक विभागप्रमुख  डॉ.संजय सावळे यांनी केले. सूत्रसंचालन प्रा. तुषार पाटील यांनी तर आभार प्रा. डी. एच. शिंदे यांनी मानले. यावेळी प्रा. उमेश शिंदे, प्रा. शशिकांत माळोदे यांनी परिश्रम घेतले. या चर्चासत्रासाठी महाराष्ट्रातून ९० लोकांनी नोंदणी केली आहे. उद्या शुक्रवार दि.२५ जानेवारी रोजी राष्ट्रीय पुरस्कार विजेते निर्देशक मेघनाथ भट्टाचार्य तसेच सामाजिक कार्यकर्त्या प्रतिभा शिंदे यांची व्याख्याने होतील.


  • -

विकासाच्या व विस्थापनाच्या अभ्यासातून वास्तवाची जाणीव करून देणे आणि धोरणांना आकार देणे गरजेचे – राकेश दिवाण

Category : Uncategorised

विकास आणि विस्थापनाचा पुनर्विचार राष्ट्रीय चर्चासत्राचा समारोप

मविप्र. समाजाचे के. टी. एच. एम. कॉलेजचा समाजशास्त्र विभाग व  सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ यांच्या संयुक्त विद्यमाने दिनांक २४ व २५ जानेवारी २०१९ रोजी आयोजित  “विकास आणि विस्थापनाचा पुनर्विचार” या  राष्ट्रीय चर्चा सत्राची यशस्वी सांगता झाली. या प्रसंगी मध्यप्रदेशचे पत्रकार, संशोधक राकेश दिवाण यांनी आपल्या समारोपाच्या भाषणात. ‘ विकास ही उन्नत, समाधानी आनंदी जीवनाची स्थिती आहे. मूळ गरजांची पूर्ती होणे ही पहिली पायरी असते. त्या गरजा पूर्ण होण्यातून विकासाची प्रक्रिया सुरु होते. पण शहर केंद्रित विकासामुळे वंचित, आदिवासींचे, शेतकर्यांचे झालेले विस्थापन त्यांचे शाश्वत जगणेच धोक्यात आणत आहे. विकास प्रकल्पांचे दावे केले जातात. पण हे दावे प्रत्यक्षात येतात का हे पहिले जात नाही. उदा. नर्मदा प्रकल्पाचे पूर नियंत्रण, वीज निर्मिती, आणि शेती व पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धी याबाबतचे दावे खरे झाले नाही. विकासाच्या व विस्थापनाच्या अभ्यासातून या वास्तवाची जाणीव करून देणे आणि धोरणांना आकार देणे शक्य होईल असे ते म्हणाले.

या राष्ट्रीय चर्चासत्रात  नंदिनी सुंदर (दिल्ली विद्यापीठ), डॉ. श्रुती तांबे ( पुणे विद्यापीठ) मेघनाथ भट्टाचार्य ( रांची  झारखंड), डॉ. रमेश मांगलेकर ( बंगरुळू) आदींनी आपले अभ्यास व  विचार व्यक्त केले.संशोधक व प्राध्यापक यांनी आपले लेख सादर केले.

या राष्ट्रीय चर्चासत्राच्या यशस्वीतेसाठी मविप्र. सरचिटणीस श्रीमती  निलीमाताई पवार व महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. व्ही. बी. गायकवाड यांच्या मार्गदर्शनाखाली समन्वयक डॉ. संजय सावळे, प्रा. डी. एच. शिंदे , प्रा. उमेश शिंदे , प्रा. शशिकांत माळोदे , डॉ. योगेश गांगुर्डे आदींनी  परिश्रम घेतले. उपप्राचार्य डॉ. बी. डी. पाटील,  डॉ. बी. जे. भंडारे, डॉ. आर.  डी.  दरेकर , प्रा. तुषार पाटील,  प्रा. टिळे . प्रा. पगार आदी उपस्थित होते.


  • -

नैसर्गिक सौंदर्य व पर्यावरणातील बदल विचारात घेऊन आधुनिक लॅण्डस्केपिंग करणे गरजेचे – आर्किटेकट अमृता पवार

Category : social_projects

के. टी. एच. एम. कॉलेज वाणिज्य प्रयोगशाळा व संशोधन केंद्रातर्फे आयोजित विचारमंथन व्याख्यानमालेसाठी मार्गदर्शक म्हणून जि. प. सदस्या आर्किटेकट अमृता पवार उपस्थित होत्या, अध्यक्षस्थानी प्राचार्य डॉ. व्ही. बी. गायकवाड होते. अमृता पवार यांनी यावेळी मार्गदर्शन करतांना ‘ लॅण्डस्केपिंग हे वातावरणातील संतुलन राखण्यासाठी पूर्वीपासून जगभर केले जात असल्याचे सांगून मोठं-मोठ्या दगडांचे पिरॅमिड्स,चायनावॉल त्याचप्रमाणे ग्रामीण भागातील विहिरी,राजस्थानमधल्या बावडीजोहर पूजा पाठ करण्यासाठी नदीकाठचे घाट हे सर्व लॅण्डस्केपिंग चे प्रकार असून मोगलांच्या काळापासून आनंद मिळविण्यासाठी लॅण्डस्केपिंगची सुरुवात झाली.भारतात प्रामुख्याने समाजाला उपयोगी पडेल असे लॅण्डस्केपिंग केले जाते.भारतात आता शहरांमध्ये बऱ्याचशा इमारतींमध्ये भाजीपाला जीवनउपयोगी वनस्पतींची लागवड करून लॅण्डस्केपिंग सुरु केले आहे.

भारतात हल्ली अनेक खेड्यांमध्ये वाघ, बिबटे, शेतजमींनीमध्ये प्रवेश करतात, याचे कारण आपण त्यांच्या प्रदेशात अतिक्रमण केले आहे. चीनमध्ये सांडपाणी व कचरा यावर प्रक्रिया करून वातावरण पूरक असे लॅण्डस्केपिंग करण्यात आलेले आहे. लॅण्डस्केपिंग चा मोठ्या प्रमाणावर पर्यटनस्थळ म्हणून लोक कसा वापर करतात हे त्यांनी स्लाईड प्रेझेन्टेशन द्वारे विद्यार्थ्यांना समजावून सांगितले.

सदर कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक संयोजक डॉ.श्रीकांत जाधव यांनी केले.सुत्रसंचलन प्रा.डी.जी.पोटे यांनी तर आभार विभागप्रमुख प्रा.डी.आर.पताडे यांनी मानले.

 


  • -

विज्ञानाची कास सोडली तरच भारताचा विकास होईल – जेष्ठ पर्यावरण तज्ञ दिलीप कुलकर्णी …

Category : Uncategorised

डॉ.वसंतराव पवार व्याख्यानमालेत थोरात सभागृहात विचारमंथन …
      तंत्रज्ञान व माणसाच्या उपभोगामध्ये होणारी वाढ यामुळे आपण उत्पादनात वाढ करतो आहोत,मात्र त्यासोबत नैसर्गिक संसाधनेही संपवीत आहोत. जैवविविधतेलाहि मोठ्या प्रमाणात धोका पोहचवत आहोत.यंत्रांमुळे मानवाचा विकास खुंटला असून याला विज्ञानच जबाबदार आहे.मोठ्या प्रमाणात होणारी वृक्षतोड,जमिनीत रासायनिक खतांचा वापर यामुळे ऑक्सिजन चे प्रमाण कमी होऊन कार्बनडाय ऑक्साईडचे प्रमाण वाढत आहे. अधिक उत्पादन मिळविण्याच्या मोहात तसेच राष्ट्रीय उत्पादन वाढविण्याच्या स्पर्धेत आपले शारीरिक,मानसिक स्वास्थ बिघडवत आहोत.त्यामुळे विज्ञानाची कास सोडली तरच भारताचा विकास होईल असे प्रतिपादन जेष्ठ पर्यावरण तज्ञ डॉ.दिलीप कुलकर्णी यांनी केले ते के टी एच एम महाविद्यालय पत्रकारिता व जनसंज्ञापन विभाग आयोजित दहाव्या डॉ वसंतराव पवार व्याख्यानमालेचे पहिले पुष्प गुंफतांना रावसाहेब थोरात सभागृहात बोलत होते. यावेळी अध्यक्षस्थानी  संस्थेचे सभापती माणिकराव बोरस्ते होते. व्यासपीठावर संचालक नाना महाले, प्रल्हाद गडाख, सचिन पिंगळे, सेवक संचालक प्रा. नानासाहेब दाते, गुलाब भामरे, शिक्षणाधिकारी डॉ. डी. डी. काजळे, डॉ.एन. एस. पाटील, प्रा. एस. के. शिंदे, उपप्राचार्य डॉ. एम. बी. मत्सागर, डॉ. जे. एस. आहेर, डॉ.श्रीमती बी. डी. पाटील,प्रा. डी. आर. पताडे,डॉ. बी. जे. भंडारे उपस्थित होते.
      व्यक्तीचे उपभोग वाढल्यामुळे कुटुंबाची हानी होत आहे.आपल्याला विज्ञानाला नाकारायचे नाही मात्र विज्ञानाच्या माध्यमातून माणसांच्या जाणिवांचा ,मनाचा,अध्यात्माचा विकास व्हावा हि अपेक्षा असून मानवानेही उपभोग व मर्यादांना आळा घातला तर आपल्याला खराखुरा विकास साधता येईल असे सांगून कुलकर्णी यांनी आपण विज्ञाननिष्ठ होऊ नका अशी देखील विनंती उपस्थित श्रोत्यांना केली मात्र वैज्ञानिक दृष्टिकोनाचा योग्य पद्धतीने वापर करणे मानवाच्या हिताचे ठरेल असेही त्यांनी अखेरीस सांगितले.
      अध्यक्षीय मनोगतात सभापती माणिकराव बोरस्ते यांनी ‘पुरुष व स्रीयांच्या तुलनेत स्रिया ह्या पर्यावरणाची काळजी अधिक प्रमाणात घेतात त्यामुळे पर्यावरण राखण्यास मोठे सहाय्य मिळते असे सांगून विद्यार्थ्यांनी आपला सर्वांगीण विकास साधण्यासाठी पर्यावरण राखण्याचा अवलंब आपल्या जीवनात करावा असे सांगितले.
      उद्घाटक नाना महाले यांनी आपल्या मनोगतात ‘विद्यार्थ्यांच्या ज्ञानात भर पडावी,त्यांनी ज्ञान आत्मसात करून स्वतःचा विकास करावा,त्याबरोबरच एक चांगले नागरिक बनून आजूबाजूच्या समाजासही सहाय्य करावे तसेच पर्यावरण या विषयावर देखील संशोधन करावे असे सांगितले.
      प्रास्ताविक समन्वयक प्रा.प्राची पिसोळकर यांनी केले.प्रमुख पाहुण्यांचा परिचय प्रा.श्रीमती संगिता पानगव्हाणे यांनी केले.सूत्रसंचलन कु.शरयू जाधव हिने तर आभार प्रा. योगेशकुमार होले यांनी मानले. यावेळी प्रा.गोकुळ सानप,प्रा.विशाखा ठाकरे उपस्थित होते.


  • -

मविप्र प्राथमिक व माध्यमिक विभागाच्या अंतिम फेरी वकृत्व स्पर्धा संपन्न ….

Category : social_projects

प्राथमिक गटात गौरी खैरणार,माध्यमिक (इ.५ वी ते ७ वी ) गटात प्रज्वल सूर्यवंशी व  कुलदीप वाघ प्रथम  (इ.८ वी ते ९ वी) गटात  मराठा विद्या प्रसारक संस्थेच्या प्राथमिक व माध्यमिक स्तरावरील वकृत्व स्पर्धा प्राथमिक फेरी शालेय पातळीवर,द्वितीय फेरी १५ केंद्रांवर व या स्पर्धेची अंतिम फेरी आज संस्थेच्या रावसाहेब थोरात संपन्न झाली,यावेळी प्रमुख अतिथी म्हणुन संचालक सचिन पिंगळे उपस्थित होते.व्यासपीठावर शिक्षणाधिकारी सी.डी.शिंदे,परीक्षक प्रा.प्रकाश वामने,डॉ.श्रीमती उमा जाधव,डॉ.एस.आर.भालेराव. प्रा.मनिषा शुक्ल, मराठा हायस्कूल चे मुख्याध्यापक अरुण पवार उपस्थित होते.

यावेळी बोलतांना संचालक सचिन पिंगळे यांनी ‘ अभ्यासासोबतच विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास व्हावा,विद्यार्थी सर्वगुणसंपन्न व्हावा या संकल्पनेतून मविप्र संस्था अनेक उपक्रम राबविते. प्राथमिक व माध्यमिक विभागाच्या वक्तृत्व स्पर्धांची सुरुवात हि विद्यार्थ्यांची वक्तृत्व कौशल्ये वाढावीत व तो सर्वांगाने परिपूर्ण व्हावा या उद्देशाने केलेली असून या स्पर्धेतून भविष्यात चांगले वक्ते निर्माण होतील अशी आशा त्यांनी यावेळी व्यक्त केली. तसेच शरदराव पवार,विलासराव देशमुख,बाळासाहेब ठाकरे,आर.आर.पाटील,एन.डी.पाटील यांसारखे मोठे नेते हे वक्तृत्वाच्या जोरावर राजकारणात यशस्वी ठरल्याचे त्यांनी यावेळी सांगितले.

प्रास्ताविकात शिक्षणाधिकारी सी.डी.शिंदे यांनी ‘ संस्थेच्या सरचिटणीस श्रीमती निलीमाताई पवार यांच्या संकल्पनेतून सुरु केलेल्या प्राथमिक व माध्यमिक विभागाच्या वक्तृत्व स्पर्धेतून चांगले व प्रभावी वक्ते तयार होतील असा विश्वास व्यक्त करतांना वक्तृत्व स्पर्धेच्या वाटचालीचा आढावा घेतला.

इ. ३ री ते ४ थी साठी बलसागर भारत होवो,मित्र कसा असावा ?,गुरु देवोभव !,शाळाच नसत्या तर,आई मला खेळायला जाऊ दे ना हे विषय देण्यात आले होते. इयत्ता ५ वी ते ७ वी साठी गाऊ त्यांना आरती,शिक्षण : यशस्वी जगण्याचा मूलमंत्र,अनंत अमुची धेय्यासक्ती,कर्मवीर रावसाहेब थोरात,स्री : काल.आज आणि उद्या तसेच इ.८ वी ते ९ वी साठी यशोगाथा मविप्र ची,ग्रंथ उजळीतो मार्ग आपुला,हरवत चाललंय गावच गावपण,जीवन त्यांना कळले हो! , साहित्यिक पु.ल.देशपांडे हे विषय ठेवण्यात आले होते. परीक्षक प्रा.प्रकाश वामने यांनी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करतांना वक्तृत्व सादर करतांना आवाजातील चढ-उतारावर लक्ष द्यावे असे सांगून विद्यार्थ्यांनी चांगले वक्ते होण्यासाठी पुस्तकांचे वाचन व मनन करावे असे सांगितले.

यावेळी द्वितीय फेरीत प्रथम व द्वितीय आलेल्या विद्यार्थ्यांनी आपल्या वक्तृत्वाचे सादरीकरण करीत उपस्थितांना मंत्रमुग्ध केले. इ. ३ री ते ४ थी साठी परीक्षक म्हणून सविता जाधव,.सुरेखा बोऱ्हाडे यांनी,माध्यमिक विभागाचे परीक्षक म्हणून  (५ वी ते ७ वी ) डॉ.एस.आर.भालेराव व प्रा.मनीषा शुक्ल  यांनी तर ८ वी व ९ वी गटासाठी  डॉ.श्रीमती उमा जाधव ,प्रकाश वामने यांनी यांनी काम बघितले. स्पर्धेचे नियम डॉ.डी.पी.पवार यांनी समजावून सांगितले.सुत्रसंचलन सुवर्णा गायकवाड यांनी केले.

निकाल :

प्राथमिक विभाग (री व ४ थी )

१) गौरी मधुकर खैरणार (अभिनव बालविकास मंदिर,उत्तमनगर,सिडको )

२) समृद्धी गोकुळ बोडके (बालशिक्षण मंदिर गोरेराम लेन,शाळा नं.२ )

3) अपेक्षा दिगंबर खैरणार (अभिनव बालविकास मंदिर,गंगापूर रोड,नाशिक )

उत्तेजनार्थ

१) श्रावणी धनंजय सोनवणे (आदर्श इंग्लिश मिडीयम स्कूल,सटाणा)

२) आदिती कांतीराम गिते (अभिनव बालविकास मंदिर,सायखेडा )

3) स्नेहल सुरेश पवार (आदर्श इंग्लिश मिडीयम स्कूल,सिन्नर )

 

माध्यमिक विभाग (इ.५ वी ते ७ वी )

१) प्रज्वल योगेश सूर्यवंशी (मराठा हायस्कूल, नाशिक )

२) सर्वेश प्रकाश कांगणे (जनता विद्यालय, मुखेड )

3)  प्रिया अरुण खैरनार (जिजामाता गर्ल्स हायस्कूल, सटाणा )

उत्तेजनार्थ

१) समृद्धी विजय बनकर (मराठा हायस्कूल, नाशिक )

२)  खुशबू कृष्णा निकम (जनता विद्यालय, आघार )

3) आदित्य केशव गायकवाड (आदर्श इंग्लिश मिडीयम स्कूल, दिंडोरी )

 

माध्यमिक – इयत्ता ८ वी व ९ वी 

१) कुलदीप धनराज वाघ (जनता विद्यालय, सातपूर )

२)  दुर्गा हिरामण बेंडकोळी (जनता विद्यालय, धोंडेगाव ) व

 राजश्री कल्याण पटेल (न्यू मराठा हायस्कूल, नाशिक )

3) हर्षाली सुनिल कापडणीस (जिजामाता गर्ल्स हायस्कूल, सटाणा )

उत्तेजनार्थ

१) हरिष शिवाजी दांडेकर  (जनता विद्यालय, वडनेरभैरव )

२) प्रिया मारुती काळुंगे  (जनता विद्यालय, सोनांबे )

3) प्राची महेंद्र पाटील (जनता इंग्लिश स्कूल, जायखेडा )


  • -

विज्ञानाची बांधणी हि त्रिसुत्रावर आधारित – डॉ. आनंद करंदीकर

Category : social_projects

विज्ञान हे अनुभवांना प्रमाण मानते, जे अनुभवातून आपल्या मांडणीतून विसंगत दिसते ते वैज्ञानिकांनी मान्य करायला आहे.विज्ञानात अंतिम सत्य नाही तसेच विज्ञान हे तात्पुरते वैज्ञानिक सत्य असले तरी ते अंतिम सत्य नाही.विज्ञानाने अनपेक्षित व आश्चर्यकारक भाकीत केले पाहिजे,ते नाविन्यपूर्ण असावे ह्या त्रिसूत्रीवर विज्ञानाची बांधणी आधारित असल्याचे प्रतिपादन डॉ.आनंद करंदीकर यांनी केले. ते के टी एच एम महाविद्यालय पत्रकारिता व जनसंज्ञापन विभाग आयोजित दहाव्या डॉ वसंतराव पवार व्याख्यानमालेचे दुसरे पुष्प गुंफतांना रावसाहेब थोरात सभागृहात बोलत होते. यावेळी संचालक सचिन पिंगळे,दत्तात्रय पाटील,शिक्षणाधिकारी सी.डी.शिंदे, डॉ.आर.डी.दरेकर, अॅड एकनाथ पगार, उपप्राचार्य डॉ.एम.बी.मत्सागर, डॉ.जे.एस.आहेर, डॉ. श्रीमती बी.डी. पाटील, प्रा. डी.आर.पताडे, समन्वयक प्रा.प्राची पिसोळकर उपस्थित होते.

विज्ञानाचा विकास आपल्या देशात हवा तसा होत नाही हे दुर्दैव आहे. देशात कार्यरत असणाऱ्या विविध संस्थामध्ये कार्यरत असलेल्या वैज्ञानिकांच्या हातून जागतिक स्तरावरील शोधाची निर्मिती न झाल्यामुळे आपल्या वैज्ञानिकांना नोबेल पारितोषिकापासूनही वंचित राहावे लागले आहे मात्र आठव्या आणि नवव्या शतकात भारतामध्ये वास्तुशास्र, गुफाशिल्पे यांची जी निर्मिती झाली ती अप्रतिम असून त्या शिल्पकारांना विज्ञानाचेही ज्ञान होते असे म्हणता येईल. दिल्लीतील जंतर-मंतर दुर्बिण त्याचप्रमाणे भारताचा जगाच्या तुलनेत एकूण व्यापारात भारतीयांचा ५० टक्के वाटा होता. भारतीय खगोलशास्त्रज्ञानी ग्रह ताऱ्यांचे निरीक्षण करून तांत्रिक कौशल्य पुढे नेले.आपल्या देशातील संशोधक हे अमेरिकेत जाऊन संशोधनात सहभागी होतात, त्यामुळे अमेरिकेची तंत्रवैद्यानिक प्रगती हि जगाच्या तुलनेत अधिक आहे अशी देखील खंत डॉ. करंदीकर यांनी यावेळी व्यक्त केली.

 सूत्रसंचलन कु.प्रसाद देशमुख याने तर आभार प्रा. योगेशकुमार होले यांनी मानले.  प्रमुख पाहुण्यांचा परिचय प्रा. श्रीमती संगिता पानगव्हाणे यांनी करून दिला. यावेळी प्रा.गोकुळ सानप उपस्थित होते. उद्या दिनांक ३१ जानेवारी रोजी विज्ञान लेखिका श्रीमती माधुरी शानबाग या  ‘ विज्ञानाची खुणावणारी क्षितिजे ‘या विषयावर अखेरचे पुष्प गुंफतील.


  • -

डॉ.वसंतराव पवार व्याख्यानमालेचा समारोप…

Category : social_projects

विज्ञानाचा सहाय्यक म्हणून वापर करा – विज्ञान लेखिका माधुरी शानभाग …

वैज्ञानिक शास्रातील विषयांमध्ये दिवसेंदिवस वैद्यानिक दृष्टीकोनातून संशोधन होत आहे.येणाऱ्या काही शतकांमध्ये याचे प्रमाण वाढणार आहे. हि होणारी वैज्ञानिक संशोधनाची क्रांती सर्व जगासाठी हितकारक ठरणार असे म्हंटले तरी देखील विज्ञानाला आपण सहाय्यक म्हणूनच वापरले पाहिजेअसे प्रतिपादन विज्ञान लेखिका माधुरी शानभाग यांनी केले त्या के टी एच एम महाविद्यालय पत्रकारिता व जनसंज्ञापन विभाग आयोजित दहाव्या डॉ वसंतराव पवार व्याख्यानमालेचे तिसरे पुष्प गुंफतांना रावसाहेब थोरात सभागृहात बोलत होत्या. कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी संचालक डॉ.प्रशांत देवरे होते.यावेळी शिक्षणाधिकारी डॉ. डी. डी. काजळे, सी. डी. शिंदे, डॉ. आर. डी. दरेकर, उपप्राचार्य. डॉ. एम. बी. मत्सागर, डॉ. श्रीमती. बी. डी.पाटील, डॉ. बी. जे. भंडारे, प्रा. हेमंत पाटील, समन्वयक प्रा.प्राची पिसोळकर उपस्थित होते.

 तंत्रज्ञानात होणाऱ्या विविध क्रांती मग ती मोबाईल, इंटरनेट, सौरउर्जा, सेन्सरवर गाडी चालवणे यामध्ये विकास होत आहे. संशोधनातही नवीन शोधायचे व जे आहे त्यातही बदल करायचे. संशोधकांनी केलेल्या संशोधनामध्ये दरवर्षी ६६ टक्के दराने माहितीची वाढ होत आहे. विसाव्या शतकामध्ये पदार्थविज्ञान शाखेमध्ये संगणक, रसायन, जीवशास्र हि सर्व शास्रे एकमेकांमध्ये मिसळून गेली.  आता २१ व्या शतकात नॅनो तंत्रज्ञानाचे महत्वं वाढत असून या तंत्रज्ञानासाठी खर्चिक प्रयोगशाळा, उपग्रह प्रक्षेपण, हायड्रोजन पासून मिळवायची उर्जा, सौरउर्जा, अणुच्या एकत्र येण्याने होणारी उर्जा यातही मोठी क्रांती घडू शकते. ग्रीन केमिस्ट्री यामुळे पर्यावरणाची जपणूकही करता येते. वैद्यकशास्रात मानवाच्या क्षमता वाढविण्यासाठी तंत्रज्ञानांची मोठी मदत होत आहे. नवनवीन संशोधनामध्ये प्राणीशास्त्र, समाजशास्र, मानसशास्र, शिक्षणकला आदींमध्येही मोठ्या प्रमाणामध्ये संशोधनात्मक प्रगती होत असून ती विज्ञानाची खुणावणारी क्षितिजे असल्याचेहि त्यांनी अखेरीस सांगितले.

 अध्यक्षीय मनोगतात संचालक डॉ. प्रशांत देवरे यांनी ‘ डॉ.वसंतराव पवार व्याख्यानमालेच्या माध्यमातून गेली १० वर्ष समाजप्रबोधनाचे काम होत आहे. महाविद्यालयातील विद्यार्थ्यांना विविध विषयांवर होणारे विचारमंथन भविष्यासाठी प्रेरणादायी ठरेल. डॉ. वसंतराव पवार यांच्या प्रेरणेने सुरु झालेली व्याख्यानमाला सर्वांसाठी अभ्यासपूर्ण ठरेल असा विश्वास त्यांनी यावेळी व्यक्त केला.

 सूत्रसंचलन  प्रा. योगेशकुमार होले यांनी  तर आभार प्रा. विशाखा ठाकरे यांनी मानले. प्रमुख पाहुण्यांचा परिचय प्रा. श्रीमती संगिता पानगव्हाणे यांनी करून दिला. यावेळी प्रा. गोकुळ सानप उपस्थित होते.


  • -

के टी एच एम महाविद्यालयाचे धोडप किल्ला येथे गिर्यारोहण शिबीर उत्साहात…

Category : social_projects

      सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ व मविप्र संचलित के टी एच एम महाविद्यालयाच्या विद्यार्थी विकास मंडळ आयोजित जिल्हास्तरीय गिर्यारोहण शिबीर ३० जानेवारी रोजी चांदवड मधील धोडप किल्ला येथे आयोजित केले होते. शिबिराचे उद्घाटन प्राचार्य डॉ.व्ही.बी.गायकवाड यांनी केले. यावेळी विद्यार्थी विकास अधिकारी डॉ. गणेश मोगल, प्रा.वाय.के.चौधरी, प्रा.कांचन बागुल, डॉ. एन. डी. गायाकवाड व विद्यार्थी उपस्थित होते. चांदवड व कळवण तालुक्यातील सिमेवर असलेला व अजिंठा आणि सातमाळा गिरिदुर्ग साखळीतील सर्वात उंच आणि बलदंड किल्ला म्हणजे धोडप किल्ला होय. शिवलिंगासारख्या आकाराचा माथा असलेला धोडप या आकारामुळे दूरवरून स्पष्टपणे ओळखू येतो. किल्ल्याकडे जातांना असलेल्या विसृत पठारावर अनेक ज्योती, मंदिरे, पुष्करणी, मूर्ती व कबरी आढळतात.
      छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पदस्पर्शाने पावन झालेल्या धोडप किल्ल्यावर विद्यार्थ्यांनी मुख्य परिसराची स्वच्छता करून गडावरील मार्गातील पडलेला कचरा व प्लास्टिक जमा केला. विद्यर्थ्यांना यावेळी डॉ. एन. डी. गायकवाड यांनी किल्ल्याविषयी सविस्तर माहिती सांगितली. विद्यार्थी विकास अधिकारी डॉ. गणेश मोगल यांनी छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या इतिहासाविषयी मार्गदर्शन केले तसेच गड व किल्ले संवर्धन करणे हि काळाची गरज असल्याचे सांगितले.
      गड परिक्रमा पूर्ण झाल्यानंतर गडाच्या पायथ्याशी असलेल्या हट्टी या गावातील अडव्हेन्चर क्लबमध्ये विद्यार्थ्यांनी व्यवस्थापक मनोज परदेशी यांच्या मार्गदर्शनाखाली साहस शिबिरांतर्गत विविध उपक्रम केले. या कार्यशाळेसाठी विकास कुलकर्णी, माधुरी वाघ, श्वेता राऊत, श्याम पवार यांनी परिश्रम घेतले.


  • -

डॉ वसंतराव पवार वैद्यकीय महाविद्यालयात मुख दंत शल्य चिकित्सकांची राज्यस्तरीय कार्यशाळा संपन्न …

Category : social_projects

६ वी राज्यस्तरीय मुख दंत शल्य चिकित्सकांच्या प्री कॉन्फरन्स कार्यशाळेचे आयोजन डॉ वसंतराव पवार वैद्यकीय महाविद्यालय दंतरोग विभागातर्फे करण्यात आले होते.कार्यशाळेचे उद्घाटन महाराष्ट्र आरोग्य विज्ञान विद्यापीठाचे रजिस्टार डॉ कालिदास चव्हाण यांच्याहस्ते करण्यात आले.प्रमुख अतिथी म्हणून अधिष्ठाता डॉ मृणाल पाटील उपस्थित होत्या.

 यावेळी डॉ चव्हाण यांनी ‘ आधुनिक उपचार पद्धतीचे ज्ञान व्यावसायिक दंत मुख शल्य चिकित्सकांना अशा कार्यशाळामुळे निश्चितच मिळते व त्याचा फायदा रुग्णांपर्यंत पोहोचतो असे मत व्यक्त केले. डॉ मृणाल पाटील यांनी आपल्या मनोगतात ‘ मौखिक आरोग्य हे शरीराच्या सर्वांगीण आरोग्याशी निघडीत असून त्याशिवाय शरीराची निरोगीपणाची संकल्पना पूर्ण होऊ शकत नाही असे सांगितले.

 दंतरोग विभागप्रमुख व डॉ चंद्रशेखर नामपूरकर यांनी मौखिक आरोग्य सप्ताहनिमित्त आयोजित केलेल्या कार्यक्रमाची माहिती दिली.डॉ.मनिषा मराठे-पगार यांनी कार्यशाळेविषयी सविस्तर माहिती दिली.प्री कॉन्फरन्स कार्यशाळेसाठी कॉन्फरन्स चेअरमन डॉ.सौ.सिमा भूसरेड्डी,डॉ.प्रणव आशर,डॉ.अनुज दधिच,डॉ.अजय भूसरेड्डी,डॉ.दिलीप सोनवणे उपस्थित होते. सुत्रसंचलन डॉ.रचना चिंधडे यांनी तर आभार डॉ.सचिन दहिवेलकर यांनी केले.सदर कार्यशाळेसाठी राज्यभरातून १८० मुख दंत चिकित्सक उपस्थित होते.

  • -

चौथी औद्योगिक क्रांती ही जैव तंत्रज्ञान, कृत्रिम बुद्धिमत्ता तंत्रज्ञान व नॅनो टेक्नोलॅाजीवर आधारित असेल – डॉ.विनायक गोविलकर

Category : social_projects

के.टी.एच.एम. महाविद्यालयाच्या वाणिज्य प्रयोगशाळा व संशोधन केंद्रातर्फे आयोजित विचारमंथन व्याख्यानमालेत चौथी औद्योगिक क्रांती या विषयावर दुसरे पुष्प डॉ.गोविलकरांनी गुंफले,यावेळी बोलतांना त्यांनी ‘ पहिली औद्योगिक क्रांती १८ व्या शतकात (१७८४ ते १९ वे शतक) सुरु झाली, त्यावेळेस पाण्याचा व वाफेचा उर्जा म्हणून वापर करण्यास सुरवात झाली, त्या काळात वस्त्र उद्योगास चालना मिळाली, दुसरी औद्योगीक क्रांती (१८७० ते १९१४) या काळात झाली. त्यावेळेस कोळश्याचा विजेसाठी वापर केला जाऊ लागला व त्या औद्योगिक क्रांतीत वाफ व वीज यांचा उर्जा म्हणून वापर करण्यास सुरवात झाली. तसेच त्या काळात लोखंड, ओईल व विजेच्या उत्पादनात मोठ्या प्रमाणावर वाढ झाली. तिसरी औद्योगिक क्रांती १९८० नंतर सुरु झाली त्यात डिजिटल तेक्नोलोजीचा उदय झाला व इलेक्ट्रोनिक्सवर आधारित उद्योगांना चालना मिळाली. चौथी औद्योगिक क्रांती २०१६ पासून सुरु झाली असून ही औद्योगिक क्रांती जैव तंत्रज्ञान, नानो टेक्नोलोजी व कृत्रिम बुद्धिमत्ता तंत्रज्ञानावर आधारित औद्योगिक क्रांती सुरु झाली. त्यामुळे आता माणूस मशीनला बुद्धिमत्ता वापरण्याइतपत सक्षम बनवू लागला. आता मशीन माणसाला मार्गदर्शन करते, मशीनला स्वताची बुद्धिमत्ता असल्याने माहिती मिळविणे, माहितीचे पृथकरण करणे आणि त्याच्या आधारावर निर्णय घेणे इत्यादी कामे करू लागल्याने माणसांची कामे यापुढे यंत्र करू लागतील. स्वयंचलित यंत्र, स्वयंचलित वाहने व यंत्रमानव यापुढे सर्व क्षेत्रात उदा. बँका,उद्योगधंदा, शेती उद्योग, वाहन उद्योग, शिक्षण क्षेत्रात इ. क्षेत्रात काम करताना दिसतील त्याचा परिणाम उत्पादन क्षमता वाढेल, उत्पादनाचा दर्जा वाढेल, उत्पादन अचूक व दोष विरहित होत जाईल. ग्राहकांना चांगली सेवा मिळेल, विज्ञान व तंत्रज्ञान क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर रोजगार निर्माण होतील. परंतु अकुशल कामे उदा. कारकुनी कामे, हिशोबाची कामे,कायद्याचा सल्ला देण्याची कामे ई. कामे यंत्रामार्फत केले जातील त्यामुळे रोजगार ५०% पेक्षा जास्तीने कमी होतील त्यामुळे पुढच्या पिढीने विज्ञान व तंत्रज्ञानावर आधारित कौशल्य प्राप्त करणे गरजेचे आहे अन्यथा त्यांना रोजगार मिळणे अशक्य होईल.व्याख्यानमालेच्या अध्यक्षस्थानी प्राचार्य.डॉ.व्ही.बी.गायकवाड होते. प्रमुख वक्त्यांचा परिचय प्रा.डॉ.श्रीकांत जाधव यांनी करून दिला. सूत्रसंचालन प्रा.डी.जी.पोटे यांनी तर आभार विभागप्रमुख प्रा.डी.आर.पताडे यांनी मानले.


Recent News